Tydzień Wiedzy o Półpaścu

Półpasiec jest chorobą, która może powodować m.in. trwający wiele miesięcy ból, uszkodzenie wzroku, słuchu, udar mózgu. Na zachorowanie, ciężki przebieg i powikłania są szczególnie narażone osoby po 50. roku życia, a także pacjenci z chorobami przewlekłymi i wielochorobowością.

Według danych Centrum e-Zdrowia (CeZ), co roku w Polsce rozpoznaje się ok. 118-142 tys. przypadków półpaśca. Sezon zachorowań trwa cały rok, choć w 2025 najwięcej osób chorowało pomiędzy majem a październikiem. Czynnikiem ryzyka jest wiek – dane CeZ potwierdzają, że liczba nowych przypadków półpaśca gwałtownie rośnie wśród osób po 50. roku życia i w starszych grupach wiekowych.

Chorobę wywołuje wirus varicella zoster: ten sam, który powoduje ospę wietrzną. Szacuje się, że około 99,5% osób po 40. roku życia przebyło ospę wietrzną. Wirus pozostaje w organizmie, uśpiony w zwojach czuciowych układu nerwowego, dlatego zachorować może każda osoba, która przebyła ospę wietrzną, niezależnie od tego, jak dawno i jak ciężki był przebieg choroby (również jeśli był on skąpoobjawowy). Osłabienie układu odpornościowego spowodowane wiekiem, ale także chorobami przewlekłymi, koniecznością stosowania niektórych leków, może reaktywować wirusa i spowodować zachorowanie na półpasiec. W najbliższych latach można spodziewać się wzrostu przypadków tej choroby w Polsce ze względu na starzenie się społeczeństwa.

Choroba dotyka skóry i układu nerwowego
Charakterystycznym objawem półpaśca jest wysypka, początkowo rumieniowo-plamista, później grudkowo-pęcherzykowa, przypominającą tę, która pojawia się przy ospie wietrznej. Zwykle występuje po jednej stronie (stąd nazwa półpasiec). Towarzyszy jej świąd i ból. Szczególnie niebezpieczne są niektóre lokalizacje półpaśca, np. postać oczna, która może doprowadzić do uszkodzenia rogówki, a nawet do utraty widzenia; postać uszna (powikłaniem może być pogorszenie, a nawet i utrata słuchu), a także półpasiec rozsiany.

Nawet u ok. 30 proc. pacjentów ból w miejscu, gdzie występowały zmiany skórne utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące (neuralgia popółpaścowa). Większe ryzyko pojawienia się bólu neuropatycznego występuje u osób z cukrzycą, nowotworami i innymi chorobami mającymi wpływ na układ odpornościowy. Leczenie bólu neuropatycznego – który chorzy często określają jako kłujący, parzący, przeszywający – jest trudne, mało skuteczne, musi być prowadzone przez wiele miesięcy, a nawet lat w poradniach leczenia bólu. Często utrzymuje się również przeczulica skóry (drażnią ją nawet delikatne ubrania, woda), a także swędzenie, szczypanie, drętwienie.

Przebycie półpaśca wiąże się ze zwiększeniem ryzyka zaostrzenia chorób przewlekłych, w tym m.in. cukrzycy, a także wystąpienia zawału serca, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, udaru mózgu. Dotyczy to szczególnie osób z chorobami współistniejącymi, a także w starszym wieku.

Tylko szczepienie chroni przed zachorowaniem
Jedynym sposobem zapobiegania zachorowaniu na półpasiec jest szczepienie ochronne. W Polsce szczepionka przeciw półpaścowi jest dostępna od 2023 roku. Obecnie jest ona bezpłatna dla osób po 65. roku życia mających wybrane choroby współistniejące, a refundowana w 50 proc. dla osób po 18. roku życia z niektórymi schorzeniami współistniejącymi. Skuteczność szczepienia jest oceniana bardzo wysoko: badania wykazują, że utrzymuje się ona powyżej 10 lat11.

W 2025 r. zostały zaktualizowane zalecenia szczepień przeciw półpaścowi przez grupę ekspertów polskich towarzystw naukowych12 – rekomendacje są szersze niż obecne wskazania refundacyjne. Ze względu na ryzyko ciężkiego przebiegu półpaśca i powikłań, zaszczepienie się przeciw półpaścowi jest obecnie zalecane u każdej osoby, która ukończyła 50. rok życia, bez względu na obecność chorób współistniejących. Eksperci rekomendują także szczepienia u osób młodszych, po 18. roku życia, u których występują choroby przewlekłe zwiększające ryzyko zachorowania i ciężkiego przebiegu półpaśca, jak m.in. cukrzyca, astma, łuszczyca, choroby zapalne jelit, wątroby, nerek, choroby reumatyczne, choroby serca, depresja i inne przewlekłe choroby psychiczne, choroba zwyrodnieniowa stawów, zespół policystycznych jajników, autoimmunologiczne choroby tarczycy, choroby onkologiczne, hematoonkologiczne.

Szczepienia są też zalecane u osób powyżej 18. roku życia leczonych immunosupresyjnie, po przeszczepieniu szpiku lub narządu13. Przebycie półpaśca nie daje trwałej odporności, dlatego szczepienia są zalecane także osobom, które chorowały na półpasiec, a jednocześnie mają nowotwór (także hematologiczny), są po przeszczepieniu szpiku lub narządu, otrzymują leczenie immunosupresyjne, mają zaburzenia odporności.

Tydzień Wiedzy o Półpaścu: od 23 lutego do 1 marca 2026
Świadomość ryzyka, jakie niesie zachorowanie na półpasiec, wciąż jest niewielka, dlatego co roku obchodzony jest Tydzień Wiedzy o Półpaścu (w 2026 r. – od 23 lutego do 1 marca), kiedy to na całym świecie prowadzone są akcje informacyjne mające na celu podniesienie świadomości dotyczącej ryzyka związanego z zachorowaniem. Ich celem jest zachęcanie osób dorosłych (szczególnie powyżej 50. roku życia, oraz młodszych, mających choroby współistniejące) do rozmowy z lekarzem i zaszczepienia się przeciw półpaścowi.

Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia w ramach kampanii edukacyjno– informacyjnej „HEALTHY AGEING – długie życie w dobrym zdrowiu” i spotkania prasowego pt. „Przejmij kontrolę – STOP chorobom zakaźnym i powikłaniom” Tydzień Wiedzy o Półpaścu. Luty 2026.

Foto ilustracyjne Wikipedia

Dodaj komentarz:

Uwaga! Zmiany w organizacji ruchu

17 maja (niedziela) odbędzie się „XLIV Bieg Słowiański”. W związku z biegiem przewidywane są utrudnienia w ruchu drogowym na ul. ... <czytaj dalej>

Otwarty piknik nie tylko dla mam

Miasto Gorzów Wielkopolski oraz Lubuski Oddział Wojewódzki NFZ wraz z partnerami zapraszają mieszkańców na wydarzenie profilaktyczne pn. „Silna, zdrowa, świadoma ... <czytaj dalej>

Zmora do odwołania?

„Radny nie może prowadzić działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością ... <czytaj dalej>

O spółce Lubuski Transport Publiczny

Na jakim etapie jest obecnie działalność spółki Lubuski Transport Publiczny? Jakie są szanse na Punkt Utrzymania Taboru w Gorzowie Wielkopolskim? ... <czytaj dalej>

Wszystko jest możliwe

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy

Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog

Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert

Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum

I również na minusie. Jaka jest strefa gospodarki, która nie plajtuje ? <czytaj dalej>

Trwa sprawdzanie gospodarności spółek skarbu państwa....... Ciąg dalszy nastąpi.... <czytaj dalej>

co to za feministyczny zjazd <czytaj dalej>

Podpisanie nielegalnych dokumentów, ale odmowa podania do wiadomości treści podpisanych umów to chyba jakiś kabaret..... <czytaj dalej>

Z jakiej paki rząd sobie podpisuje umowy bez zgody społeczeństwa i sejmu, ale w jego imieniu. Osoby, które dzisiaj złożyły podpisy pod jakimkol <czytaj dalej>