- Wszyscy mówili – łącznie z Morawskim i Furmanem – że Papusza nie umiała pisać. I że ona nie pisała, że to za nią ktoś tam napisał. A ja mówię: „A gdybym tak uwierzył, że jednak ona pisała?” – wspomina Leszek Bończuk.

Ze Stowarzyszeniami św. Eugeniusza de Mazenoda oraz Ludzie dla Miasta przygotowujemy dwa wydawnictwa w ramach dotacji na kulturę z Urzędu Miasta Gorzowa. Dziś – z okazji Międzynarodowego Dnia Romów, w 50. rocznicę I Światowego Kongresu Romów, który odbył się pod Londynem w 1971 r. –prezentujemy fragment wspomnień wieloletniego inspektora wojewódzkiego ds. kultury i sztuki Leszka Bończuka. Fragment dotyczy jego odkrywania poetki cygańskiej Papuszy.

- Wyszło to mniej więcej w ten sposób: A gdybym tak uwierzył? Bo przecież nie było nic. Żadnych dokumentów, tylko jakieś drobiazgi, jej podpis. Raz pisała przez „u” otwarte raz przez „ó” z kreską – wspomina Leszek Bończuk. – Ale kiedy zjawił się u nas student Gregory Kowalski, który zrobił dokumentalny film o Papuszy, powiedział, że dotarł w Muzeum Literatury Adama Mickiewicza w Warszawie do jej tekstów. I na tym filmie były faksymile różnych jej rękopisów, listów. Więc kiedyś byłem w Warszawie. Jach też coś tam załatwiał i Łazarski. Mówię: „Idziemy do Muzeum Literatury, tam muszą być jakieś dokumenty.” Wchodzę. Był tam kierownik rękopisów. Januszewski chyba się nazywał. Pytam:
- Czy ma pan coś Papuszy?
- Tak, pan Ficowski tu przekazał.
- Można zobaczyć?
- Tak.
I przynosi nam teczkę. A tam listy, oryginały i ten słynny wiersz „Pieśń cygańska z Papuszy głowy ułożona”. To poznałem. Cygańskiego nie znam, tylko parę słów, ale patrzę, tak, to ten wiersz, którym zachwycił się Tuwim i Przyboś, i inni.
- Czy można to skserować? – pytam.
- Tak.
Jeszcze wtedy zezwalano i w Związku Literatów Polskich też kserowałem, ale już po dwóch latach nie wolno było tego robić. Przywiozłem to wszystko i napisałem do „Ziemi Gorzowskiej”. I zaniosłem to pani Morawskiej, żeby przeczytała.
„Wie pani, daję to pani na noc” – powiedziałem. Potem mi tłumaczyła, że coś mąż mówił…

Dałem spokój. Było nie było. Nie mieliśmy tu dokumentów, bo wszystkie wziął Ficowski, więc zacząłem szukać. Coś znalazłem, Janusz Koniusz dał jakiś dokument i publikowałem w „Ziemi”, że pisała pamiętnik.
Potem namówiłem Edwarda Dębickiego, by poprosił Ficowskiego, by ten dał kilka wierszy, żeby coś tu u nas było. Edek od razu przy mnie zadzwonił do niego – byli już po imieniu. „Dobrze” – mówi Ficowski – i przysłał chyba trzy pierwsze strony pamiętnika Papuszy i z dwa wiersze. Ksera dałem też do biblioteki, a po dwóch latach znalazłem jeszcze sporo nagrań Papuszy w Radiu Szczecin i w Poznaniu w Radiu Merkury. Znalazł je dla mnie jeden aktor, który grał u nas w Gorzowie, a potem w Teatrze Nowym. Spisałem to wszystko, co ona mówiła – a w nagraniu wystąpiła jeszcze cała kapela harfiarzy Wajsa – i też dałem do „Ziemi”.

A potem Ficowski powiedział, że jak mamy już trochę tego, to żebyśmy brali wszystko i w 1996 r. sprzedał rękopisy. I dzięki temu są tutaj w Gorzowie.

Wysłuchała Hanna Kaup
Foto archiwum prywatne Leszka Bończuka

Dodaj komentarz:

Ważne informacje

W związku z bardzo dużą liczbą deklaracji, które wpłynęły do jednostki Miejskie Odpady Komunalne oraz z uwagi na fakt, że ... <czytaj dalej>

Jak oceniasz lubuską kulturę

Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego oraz zespół badawczy złożony z pracowników Uniwersytetu Zielonogórskiego zachęca do udziału w badaniu, które jest częścią ... <czytaj dalej>

Rozmowa zamiast milczenia

Rozmowa zamiast milczenia. 23 lutego Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją. Depresja to jedna z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych XXI wieku. W Polsce ... <czytaj dalej>

Policja wciąż poszukuje

Policjanci prowadzą poszukiwania 26 letniej kobiety - Angeliki Jastrzębskiej. Ostatni raz widziana była w niedzielę 15 lutego 2026 roku około godziny ... <czytaj dalej>

Potrzebny jest cud

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy

Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog

Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert

Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum

szkoda czasu <czytaj dalej>

przedterminowe wybory i rozliczenie <czytaj dalej>

Kolejny powód do podziwu dla pary Gontów, "Gontowców". Ich wędrówki i wiedza o zabytkach spotykanych po drodze, jest nauką dla mnie tz <czytaj dalej>

W Polsce nie można zbudować linii kolejowej, bo ludziom przeszkadza.
Jebłem. <czytaj dalej>

>> Myślę: 125 tys.

HAHAHAHA
czeba czeba czeba
powiedzieliśmy sobie

reszte dialogu odpuszczam szk <czytaj dalej>