środa 6 lipca 2022     Łucja, Dominika, Teresa
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
Mądre drzewa
eGorzowska - 11697_Q73HLs3R4HiK2g9w2u9k.jpg23 czerwca. „Jutro święty Janek, puśćmy na wodę wianek”, tyle, że z Nocą Świętojańską, to wcale nie taka prosta sprawa.

Nadejście lata zawsze było czasem radości mieszającej się z magią, dlatego niosło ze sobą mnóstwo obrzędów, wierzeń i przesądów. Szkopuł w tym, że konkretna data, a właściwie noc, podczas której świętowano, nie była jedna. Najpierw była to najkrótsza noc w roku, przypadająca na półkuli północnej z 21 na 22 czerwca. Potem, wraz z nasilaniem się kultu św. Jana Chrzciciela, pojawił się nowy termin obchodów – noc poprzedzająca wspomnienie tego świętego (z 23 na 24 czerwca).
Dziś mówi się, że całe zamieszanie powstało w związku z „próbą zasymilowania przez chrześcijaństwo pogańskich obrzędów związanych z przesileniem letnim”, a data świętowania zależy od kraju. Noc Kupały niekoniecznie więc równa się Nocy Świętojańskiej, a i obrzędy niekoniecznie się pokrywają. No i faktu, że „Przed świętym Janem najdłuższy dzień panem” zmienić się nie da.

O ile Sobótki, czyli palenie ognia i skoki przez ognisko nie są już tak powszechne jak dawniej, to nadal lubimy puszczać na wodę wianki, dziś jedynie nie ma to znaczenia matrymonialnego, ponieważ puszczają je wszyscy. Kiedyś robiły to tylko niezamężne dziewczęta, a chłopcy próbowali wyłowić z łodzi ten, który zrobiła ich ukochana, bowiem to wróżyło im rychły ślub. "Na święty Jan woda kwitnie" – mawiano.

Z wiankami jest też całkiem inna historia. Na Warmii, Mazurach, Pomorzu i w części Wielkopolski wcale ich nie spławiano, tylko ciskano za siebie (przez głowę) w kierunku drzewa. Jeżeli wianek na nim zawisł, gwarantował dziewczynie zamążpójście. Rzucało się nim do skutku, skrupulatnie licząc, ile razy spadł, bo to wskazywało liczbę lat w panieńskim stanie.

Ognie świętojańskie miały za zadanie odpędzić złe moce, dlatego wkładano do nich ciernie i rośliny parzące. Przed czarownicami, które właśnie tej nocy zbierały różne tajemnicze substancje potrzebne im do magicznych wywarów, broniono się za pomocą skrzyżowanych mioteł ustawionych w progu. Pomagały też porozwieszane w okolicy stare worki. Żadna wiedźma nie mogła przejść obok nich obojętnie. Musiała liczyć nici w tkaninie, a jeżeli nie skończyła tego przed pierwszą w nocy, po prostu traciła moc.

W Skandynawii wigilia św. Jana to niepraktykowany już czas odwiedzin świętych źródeł, których woda w tę jedyną noc uzyskiwała moce lecznicze. Zależnie od kraju i konkretnego źródła, trzeba się było napić leczniczej wody lub tylko w niej wykąpać, a potem obowiązkowo podziękować drobną monetą za dar. Może stąd wziął się zwyczaj wrzucania pieniążków do fontann?

Dania ma jeszcze jedną ciekawostkę, jest nią Midsommertræ – drzewko sobótkowe. Kiedyś istniał tu zwyczaj przystrajania wiankami i ziołami wybranego w danej wsi lub mieście drzewa, wokół którego tańczono wieczorem i w nocy. Drzewa przy świętych źródłach „ozdabiane” były tego dnia bandażami i innymi oznakami mających tam miejsce uzdrowień, ale do dziś zachowała się chyba tylko tradycja odwiedzania „mądrego drzewa” w Leestrup.

Mądre drzewa to okazy z rozdwojonym na pewnej wysokości pniem, który wyżej ponownie się zrasta. Powstały w ten sposób naturalny otwór, przejawiał w noc świętojańską działanie lecznicze. Przejście przez jego środek uwalniało człowieka od jednej z dręczących go dolegliwości lub wad, a pozostawienie na gałęzi fragmentu odzieży, przywiązywało doń to, czego się właśnie pozbyliśmy. Niby nikt już w to nie wierzy, mimo to mądre drzewo w Leestrup nadal obwieszone jest różnymi częściami garderoby. Jeszcze do niego nie dotarliśmy osobiście, mamy już jednak zapisaną jego dokładną lokalizację i z całą pewnością wybierzemy się tam podczas kolejnego pobytu w Danii.

Tymczasem za mądrymi drzewami rozglądam się po naszych okolicznych lasach. Na razie udało mi znaleźć takie, jak na załączonej fotografii, pewnie jednak nie wykaże ono zdolności leczniczych, ponieważ są to dwa wyraźnie osobne pnie, zrastające się dopiero na pewnej wysokości. Idealne powinno się najpierw rozdwoić, a potem zrosnąć.


Dziś obrzędy kupalne mieszają się ze świętojańskimi, nikt nie przywiązuje do nich znaczenia matrymonialnego i w dodatku obchody, noszące znamiona pikniku, zabawy lub wydarzenia kulturalnego, organizuje się najczęściej w najbliższy obu datom weekend.

Podejrzewam, że o zwyczajach nocy świętojańskiej w różnych krajach można napisać całkiem sporą książeczkę, tymczasem mi pozostało jeszcze kilka przysłów do zaprezentowania, więc zacznę od tych, które odwołują się do Wandy (obchodzącej imieniny właśnie dzisiaj).

„Wanda z Janem wianki puszczają po wodzie i wspólnie radzą o żniwnej pogodzie”. Warto też przyjrzeć się dzisiejszemu zachodowi słońca, bowiem „W dniu Wandy, gdy słonko bezchmurnie zachodzi, to i święty Jan pogodą rolników nagrodzi”.
Jest jeszcze napomnienie skierowane do rolników: „Już przed świętym Janem, zajmij się swym sianem” oraz spostrzeżenia pogodowe: „Przed św. Janem o deszcz trzeba prosić, potem sam się będzie rosić” albo troszkę inaczej ale o tym samym „Przed św. Janem o deszcz prosić nam potrzeba, gdyż po świętym Janie bez próśb dają go z nieba” . Wg Glogera gdy susza przed Świętym Janem plebani mawiali: „Do Świętego Jana proście parafianie wszyscy o deszcz, bo po Świętym Janie to i ja sam uproszę”.

Końcówka czerwca to wyjątkowo intrygujący czas.

Tekst i foto Maria Gonta


23 czerwca 2022 07:52, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Spóźnione tramwaje
PESA spóźni się z tramwajami, miasto pieniądze przeznaczy na infrastrukturę transportu niskoemisyjnego. Producent tramwajów PESA poinformował, że z powodu sytuacji gospodarczej ... <czytaj dalej>
Znów zmiany
Zmiana organizacji ruchu na skrzyżowaniu ul. Mieszka I, Roosevelta, al. ks. Andrzejewskiego – etap 3 i 4. W niedzielę, 3 lipca ... <czytaj dalej>
Adrian Put biskupem pomocniczym
28 czerwca 2022 r. o godz. 12.00 Nuncjatura Apostolska w Polsce ogłosiła komunikat informujący o nominacji biskupa pomocniczego dla diecezji ... <czytaj dalej>
Raport o stanie województwa
44. sesja Sejmiku Województwa Lubuskiego. Raport o stanie województwa przyjęty. Radni przyjęli raport o stanie województwa za 2021 r., zaprezentowany przez ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
"MWJ" Sklep Spożywczo-Przemysłowy Jolanta Trawczyńska

ul. Popławskiego 44 a, Gorzów Wlkp.
tel. 95 732 55 93
branża: Spożywcze artykuły - detal <czytaj dalej>
"Wartecki Ubezpieczenia" Sebastian Wartecki

ul. Koniawska 53, Gorzów Wlkp.
tel. 95 723 86 14
branża: Ubezpieczeniowi pośrednicy <czytaj dalej>
Produkcja Telewizyjna Tomasz Dura

ul. Inowrocławska 1, Gorzów Wlkp.
tel. 604 349 068
branża: Radiowe, telewizyjne stacje <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« lipiec 2022 »
P W Ś C P S N
    
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Przegraliśmy
Niedawno pisałam tekst o instalacji artysty plastyka Jerzego Gąsiorka. Nosił tytuł „Powinnością artysty jest protestować”. Zachęcałam do obejrzenia i refleksji nad tym, co dzieje się za naszą wschodnią granicą. Niestety. ... <czytaj dalej>
Gorzowskie drzewa w obiektywie
Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego w ramach kampanii edukacyjno-informacyjnej „ZazieleńMY Gorzów” <czytaj dalej>
Uwaga konkurs: Lubuska pocztówka z wakacji
Jeszcze tych zdjęć za wiele nie ma. Ale lubuskie jest <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - dsc_8183.jpg
admin ego:
Całowanie jest dobre na wszystko
6 lipca to bardzo całuśny dzień, bowiem świętujemy dzisiaj Międzynarodowy ... <czytaj dalej>
admin ego:
Dobroczynny nagietek
5 lipca. W „Kurierze Porannym” z 1937 r. znalazłam odkrywcze ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Ucz bezpiecznych relacji z rówieśnikami
Kontakty dziecka z rówieśnikami odgrywają ważną rolę w jego rozwoju ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Coraz więcej śmieci na dzikich wysypiskach
W 2020 r. drastycznie wzrosła ilość śmieci zebranych podczas likwidacji ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_2378:
bylibyśmy 1-wszym miastem ze 100% nowym taborem tramwajowym

2. tramwaje powinny być zróżnicowane - drugi model powinien być inny niż <czytaj dalej>
Anonim_3392:
Pani Olek, panie Ciepiela. Co w tym mieście, oprócz kar i wypłat dla waszej ferajny jest w terminie? PESA nie jest jedyna. Są inne firmy tramwajow <czytaj dalej>
Anonim_6614:
Wspaniały koncert. Niestety ani miasto ani MCK nie stanęło na wysokości zadania.Brak jakiejkolwiek dekoracji - kwiatów (w innych miejsach stać n <czytaj dalej>
Andrzej Trzaskowski:
Pamiętam czasy kiedy to cała strona ulicy Pomorskiej - od Podmiejskiej do stołówki "Włókna"(teraz supermarket Muszkieterów) - była p <czytaj dalej>
Anonim_6191:
Brawa dla artystów. <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej